Salvador Dali • 1 mei 1955

• Niet gehinderd door valse bescheidenheid, zoals de wereld dat van hem gewend was, schetst de Spaanse schilder Salvador Dali (1904-1989) in de dagboekfragmenten in Mijn leven als genie (vertaald door Gerrit Komrij) een zelfportret met surrealistische trekjes.

1 mei 1952
Toen Breton mijn schilderkunst ontdekte, toonde hij zich geschokt door de scatologische elementen, die haar bezoedelden. Ik stond daar verbaasd over. Ik ben, kan men zeggen, begonnen in de stront, die later, vanuit psychoanalytisch standpunt, geïnterpreteerd zon kunnen worden als het gelukkige voorteken van het goud, dat mij – hoe heerlijk! – dreigde te overstromen. Op arglistige wijze probeerde ik de surrealisten te laten geloven dat deze scatalogische elementen de beweging alleen maar geluk konden brengen. Al deed ik nog zo mijn best om de iconografie van de spijsvertering uit alle eeuwen en alle beschavingen te hulp te roepen: de kip met de gouden eieren, het ingewandsdelirium van Danaë, de ezel met zijn vergulde uitwerpselen, men weigerde mij te vertrouwen. Mijn beslissing was meteen genomen. Aangezien ze niets te maken wilden hebben met de stront die ik hun zo edelmoedig aanbood, zou ik deze schatten en dit goud voor mezelf bewaren. Het beroemde anagram, dat twintig jaar later met veel moeite door Breton werd samengesteld: 'Avida Dollars', zou in die periode al als een profetie ontstaan kunnen zijn.
Ik hoefde nog niet eens een week door te brengen temidden van de surrealisten om te ontdekken dat Gala gelijk had. Tot op zekere hoogte tolereerde men mijn scatalogische elementen – Een aantal andere dingen werd daarentegen ‘taboe’ verklaard. Ik herkende hierin dezelfde beperkingen als in de kring van mijn familie. Het bloed was me toegestaan. Ik mocht er een beetje poep aan toevoegen. Maar ik had geen recht op poep alleen. Men stond mij toe om geslachtsorganen af te beelden, maar geen anale fantasieën. Elke anus werd zéér argwanend bekeken! Lesbiennes, ja, dat vonden ze vrij aardig, maar geen pederasten. In dromen kon men naar willekeur gebruik maken van sadisme, paraplu’s en naaimachines, maar ieder religieus element, wanneer het tenminste niet profaan was, was daarin volstrekt uit den boze, zelfs wanneer het een mystieke inslag had. Wanneer men gewoon van een madonna van Rafaël droomde, zonder duidelijke blasfemie, dan was het verboden daarover te praten …

Fritz Radloff • 30 april 1945

• Een dagboekfragment van de Duitse Eerste luitenant Fritz Radloff (1916-1989) is opgenomen in Walter Kempowski's Zwanenzang 1945. Een collectief dagboek — van Hitlers laatste verjaardag tot de bevrijding. Vertaling Gerrit Bussink en Izaak Hilhorst.

Berlijn
De rijksdag zit tot de nok toe vol met stomdronken Russen. Als we er tien overhoopschieten, komen er twintig nieuwe tevoorschijn. Het is verschrikkelijk. Van boven komen handgranaten en pistoolschoten, in de onderaardse gangen en gewelven weergalmen pantservuisten en geweerschoten, aan het eind schiet iedereen op iedereen. Bij de zuidelijke ingang is opeens tumult, geschreeuw, handgemeen! De Russen proberen met alle geweld binnen te komen! Er moet versterking heen. Alles wat benen heeft ernaartoe. 20 minuten later is de situatie ook daar weer in orde. Tegen 2 uur komt, met zijn handen omhoog, van de kant van de Kroll-opera een luid schreeuwende figuur aanlopen: 'Niet schieten, niet schieten, ik ben een Duitse arts!' Wat heeft dat nu weer te betekenen?
Het is een Duitse legerarts die door de Russen wordt misbruikt om de rijksdag tot overgave te dwingen. Ze stellen een ultimatum tot morgenochtend 10 uur, anders wordt het hele gebouw opgeblazen.

Allen Ginsberg • 29 april 1947

• Allen Ginsberg (1926-1997) was een Amerikaanse dichter en schrijver. Dagboekaantekeningen uit de periode 1937-1952 zijn gepubliceerd in The Book of Martyrdom and Artifice.

April 1947 [Reading List].
Tillotson, Geoffrey. The Moral Poetry of Pope
Stevens, Wallace. Esthétique Du Mal: A Poem
Shakespeare, William. Sonnets, Romeo, Richard II, Midsummer Nights' Dream
Fielding, Henry. The Adventures of Joseph Andrews
Durrell, Lawrence. Cities, Plains and People: Poems (rehearsed)
Fielding. Henry. The History of the Life of the Late Mr. Jonathan Wild the Great
Boswell, James. Boswell's Life of Johnson, edited by Charles G. Osgood (Scribner's, 1917) 550 pp.
Drew, Elizabeth. Directions in Modern Poetry
Nims, John Frederick. The Iron Pastoral
Greenberg, Samuel. Poems
Rodman, Selden. A New Anthology of Modern Poetry (Modern Library)
Auden, W.H. New Year Letter (The Double Man)
(Met Auden and Kallman)
another time: Poems (The Orators, [and] Sea and the Mirror)

April 29, [1947].
No news for you, lots elsewhere. Trouble with Cassady; lain with Carr; argued, affection, split, his angst. Seduction of Lucien to human perturbation; near Bill's view of him now. Naomi, Bellevue, radio back. etc. etc. Depression, relieved, but settling in; sexual stasis again.
More jazz
Out on a limb — (Trio) Lenny Tristano
Walkin' Boogie — L. Hampton
Holiday — Brown Eyes, Lover Man, Man I Love
House of Joy (Cozy Cole) or (?)
Sunny Side of Street — (Dorsey?)
Miller — String of Pearls
James — One O'clock Jump
Pearl Baily — Tired
Dinah Washington, Hamp — Blow Top Blues
3 Bips and a Bop — La pi da pickup — Haba (Scat)

Johan Goerée d'Overflacquée • 28 april 1918

• Onder het pseudoniem Johan Goerée d'Overflacquée schreef Haagsche Post-eigenaar/hoofdredacteur S.F. van Oss (1868-1949) gedurende twee jaar een dagboek, waarin de dagelijkse beslommeringen van een "welgekleede hagenaar van goeden huize" worden afgewisseld met diens visie op de wereldgebeurtenissen.

Zondag 28 April. Een heerlijke Mei-dag ; en de jonge Snerpers [aanstaande schoonzoon] reeds om 11 1/2 uur bij ons om Amalia voor de Pier af te halen, waarheen ook zelf met lijn 10, en toen met de jongelui opgewandeld. Om 3 uur met Snerpers naar het station S.S., per rijtuig, om de ouders af te halen; en was terstond zeer gecharmeerd, en zijn moeder zeer knap, en nog jeugdig. En S. Senior een degelijk en gemoedelijk man; en tot mijn genoegen onze politieke inzichten geheel dezelfde, hij zelfs misschien nog zwarter op het punt der dreigende belastingen dan ik. Om 6 uur ter tafel; en was trotsch op dezelve, hebbende mijn vrouw en Amalia met ons beste linnen en zilver keurig gedekt, als ook bloemen; en ik de beste wijnen aangesproken. Chateau Loubens, dan mijn Chateau Laffite 1890, en later nog een flesch Irroy 1904, alles hoogelijk geprezen door Senior, die een echte kenner. En de kippensoep, zalm en 2 jonge ganzen hoogfijn; maar hield mijn hart vast toen de reebout moest aansnijden, en ontwaarde een luchtje . Ik zelf gepast, zeggende de dokter mij van wege neiging tot rheumatique alle wildbraad streng verboden; waarover later op onze slaapkamer veel moest hooren van mijn vrouw, dewelke mij egoïsme verweet; en volgens haar de bout inderdaad heerlijk malsch, en de haut goût precies goed, gemaskeerd door [keukenmeisje/kokkin] Jaantje met scherpe saus. Verder pudding, kaas, en ieder eenige aardbeien (ƒ 0,20 per stuk!). En vlei mij ons onthaal een goeden indruk maakte. Na diner de verloving besproken, dewelke nu officieel dadelijk na de Pinksteren zal worden afgekondigd; en Senior zeggende de jongelui maar niet te lang moesten dralen met in 't bootje te gaan, waarop Amalia heftig gekleurd. Na de thee met den Senior gediscussieerd over politiek, de duurte, belastingen en wijnen, en geloof wij beiden stevige vrienden te worden; en zijn uitgenoodigd te logeeren den Zondag vóór Pinksteren. Aldus tot 1/2 11 zeer genoeglijk bij elkaar, waarop de oude lui naar hun hotel, begeleid door mijn a.s. schoonzoon. Deze dag was voor mij een zeer blijde, en gaf de gelukkige Amalia mij een extra hartelijken zoen aleer zij te bed.

Maandag 29 April. Zeer pijnlijke scheuten van rheumatique, en ietwat hoofdpijn, dewelke toeschrijf aan de lange en drukke conversatie gisteren. Maar zegt mijn vrouw het de wijn is, inzonderheid de roode en de champagne; doch beschouw dit als steek onder water, daar beide vertrouwde merken, en in keurige conditie. Doch maakte een wandeling het bosch in, het keurige lentegroen bewonderend; en op de Wittebrug een kop koffie genuttigd, waarna de hoofdpijn weg, en ik huiswaarts, waar de overgebleven zalm koud bij de lunch. Vervolgens naar stad. [...]

Jan Terlouw • 27 april 1982

• Voormalig politicus Jan Terlouw (1931) hield in 1981/1982 (hij was toen minister van Economische Zaken en vicepremier) een politiek dagboek bij dat is gepubliceerd als Naar zeventien zetels en terug.

Dinsdag 27 april
Vandaag kost een liter yoghurt ƒ 1,60. Een fles karnemelk kost ƒ 1,28. Een liter cola kost ƒ 1,63, voor een ei moet ƒ 0,28 worden neergeteld. Een fles azijn ƒ 0,59, een pond rundergehakt ƒ 6,95, een pakje snelkookrijst (400 gram) ƒ 1,25, een liter jenever ƒ 16,-. Misschien aardig om over tien jaar nog eens te lezen, voor wie het leven mag.

Vandaag heeft Wiegel afscheid genomen van de Tweede Kamer, hij wordt commissaris van de Koningin in Friesland. Protesten bij de vertrouwenscommissie uit de Friese Staten, die er niet in zijn gekend. Maar Wiegel wilde natuurlijk niet vóór de Statenverkiezingen bekennen dat hij naar Friesland wilde. Tijdens de receptie werd ik in mijn stuurboordbil gestoken met een krokettenprikkertje. De dader bleek de kleine Wiegel te zijn. En het dochtertje wilde me geen hand geven. Ik ben kennelijk de boze wolf in huize Wiegel.

Pierre Teilhard de Chardin • 26 april 1936

• Pierre Teilhard de Chardin (1881-1955) was een Franse paleontoloog en theoloog (en priester). Uit: Reisbrieven 1923-1955.

26 april 1936
Mijn vriend Bardac nodigt mij uit voor een lunch met alle persoonlijkheden die hier tijdelijk zijn. Heel wat toeristen. Voor Pasen was Chaliapin hier, naar wie ik ben gaan luisteren. Een mooie grijsaard met wit haar, lang van gestalte, ontroerend door de verzwakking van zijn krachten. Peking lijkt op sommige dagen een klein Parijs. Toch gaat het met een beetje droefgeestige vrolijkheid zachtjes ten onder aan de Japanse infiltratie: mosterdkleurige uniformen, schoenen met ijzerbeslag, angstaanjagende schoenen. Je kunt je onmogelijk zo'n onbekommerde immorele onbeschaamdheid voorstellen. De Chinezen die niet in staat zijn om met geweld weerstand te bieden schijnen zich nu samen te ballen tot een buigzaam maar taai geheel, waarmee Japan de grootste moeite zal hebben om het te verdelen of naar zijn hand te zetten. Er bestaat een grote kans dat zij (de Chinezen) toch het laatste woord zullen hebben.

Dagmar Hilarová • 25 april 1945

• De Tsjechische Dagmar Hilarová (1928-1996) schreef als meisje in de oorlog gedichten die veel vertaald zijn. Miep Diekmann schreef samen met haar een boek over haar leven. Dagbooek hier.

25 april 1945
Vandaag heb ik tegen Liana gezegd dat ik een dagboek bijhoud. Ze heeft me beloofd het aan mijn moeder te geven, mocht er iets met mij gebeuren.
De tyfusepidemie breidt zich uit, hij woedt ook in de Kleine Vesting. Maar ik geloof dat hij mij zal sparen. Want ik heb me als vrijwilligster bij de verpleging gemeld en daarom word ik ingeënt. Gerta ook. Zij heeft vroeger al in het ziekenhuis gewerkt en weet overal raad op.

26 april 1945
Na een lange dodenmars is met een nieuw transport tenslotte ook Karel, de cowboy, bij ons teruggekomen. Ik herken hem eerst niet. Hij weegt nog maar 38 kilo, is kaalgeschoren, een uitgeput wrak. Als we hem naar de ontluizingsafdeling rijden, huilt hij. Ik geloof van schaamte. Misschien omdat hij zich ineens herinnert hoe hij en ik destijds samen dansten. Maar dat is al zolang geleden! De stoomboot heeft hem naar andere plaatsen gebracht dan waarvan hij droomde...
Onder de vroegere gevangenen van Terezín herken ik ook Dita P., mijn favoriete actrice. Ook zij heeft een nieuwe rol opgedrongen gekregen. Ze is er net zo slecht aan toe als Karel, vel over been, vol puisten en bovendien in verwachting. Ze heeft hoge koorts en ijlt. De dokter voorspelt dat haar een kritieke nacht staat te wachten. We weten niet vanuit welk kamp ze gekomen is.
Voor vandaag stop ik met schrijven, ik voel me geradbraakt en rammel van de honger. Mijn rantsoen linzensoep heb ik aan een omaatje gegeven. Maar morgen krijg ik, voor de overuren die ik maak, een zoet broodje.