Ernst Heldring • 31 augustus 1939

• Ernst Heldring (1871-1954) was een Nederlandse reder, bankier en politicus. Zijn dagboeken zijn te lezen bij de dbnl.

31 Augustus 1939.
Eenige dagen van koortsachtige onderhandelingen tusschen Londen en Berlijn. De berichten uit Engeland wijzen op groote vastberadenheid, die uit Duitschland op verslagenheid, Van Kraft durch Freude geen sprake. Maar Hitler schijnt nog geen kamp te geven. Polen moet er aan en dan wil hij praten. De laatste berichten zijn, dat het non-agressie pact tusschen Duitschland en Rusland door Moskou geratificeerd is en dat Engeland zijn vloot mobiliseert en al zijn reserves oproept. Kans op vrede nihil, tenzij Duitschland bakzeil haalt.
Mussolini, Hitler, Chamberlain, Daladier, Wie Wint?: Stalin.

Vandaag met prachtig weer met Frederik over Holysloot naar Monnikendam gewandeld. Ik kon mij de wereld niet in bloed en ijzer voorstellen. Men is daar op 100 km van de stad, in werkelijkheid maar 9 of 10. ‘Wai marken hier niks van die drokte in de wereld’, zei een boer met wien ik een praatje maakte, ‘Vaif jongens uit het dorp (Zuidwoude) zain in dienst en twee paorden gevorderd, da's alles. Maar daor in Duitschland gaot et niet goed, het is daor veel te streng.’

Bert Bakker • 30 augustus 2000

• D66'er Bert Bakker (1958) haalde in 2000 alle journaals en alle kranten als voorzitter van de Tweede- Kamercommissie die onderzoek deed naar de Nederlandse deelname aan vredesmissies. Op verzoek van NRC Handelsblad hield hij in die periode een 'Hollands Dagboek' bij.

Woensdag 30 augustus

Wakker met het nieuws dat Lars (6) gisteren succesvol was op zwemles. Hij mag naar het diepe. De vakantie is echt voorbij. Stephanie (14) en Michelle (12) gaan weer naar school - 2 Havo en de brugklas. Lars leert schrijven, en Juliëtte (8) kent alle provincies en hoofdsteden. Politiek is zo relatief.

Commissie om half tien. We brainstormen over de persconferentie. Dan overleg met voorlichters Jos Jochems en Rob Franssen - het aantal aanvragen voor interviews en voorgesprekken groeit.

Elf uur: overleg met de drie fractievoorlichters, vooral de internetplannen. (Te) Langzaam maar zeker worden we interactief. Vandaag is mijn webdomein www.bertbakker.net geregistreerd. Het nl-domein is al bezet door de uitgever. We bespreken ideetjes voor de site. Lunch in Nieuwspoort met het Algemeen Dagblad - bijpraten na de vakantie. 's Middags gesprekje met Gijsbert van Es en Egbert Kalse van NRC Handelsblad. Onderwerp: de miljardenmeevallers, en de wanverhouding tussen de stijgende welvaart en de armoede in de publieke sector. Die begint bizar te worden. De Zalmnorm zit ons echt dwars: als de werknemers bij Philips meer gaan verdienen, gaat dat automatisch ten koste van onderwijs en gezondheidszorg. Beetje PvdA sarren ook - Melkert en de zijnen praten wel over betere arbeidsvoorwaarden, maar wachten op 2002 en 2003. Ik zal ze voorhouden dat we kansen laten liggen, als we nu het ijzer niet smeden. De sociaal-democraten haten het als wij ze links passeren.

Jan Hoedeman van de Volkskrant belt. Volgens hem heeft de VVD "het weer eens niet kunnen laten" en een voorbehoud gemaakt bij het rapport. Hij gaat dat morgen in de krant schrijven. Het kan een truc zijn (mijn reactie peilen), maar ik kan het risico niet lopen dat die discussie ontstaat, terwijl het niet waar is. Ik raad Jan dus af om het op te schrijven.

Alexander Herzen • 29 augustus 1863

• De Russische filosoof en schrijver Alexander Herzen (1812-1870) verbleef een groot deel van zijn leven in West-Europa. Zijn leven beschreef hij in het monumentale werk Feiten en gedachten (vertaald door Charles B. Timmer).

Augustus 1863
In onze Novgorod-tijd placht Ogarjov vaak te zingen Cari luoghi, io vi ritrovai. – Oók ik zal ze weervinden en ik huiver voor dit weerzien. Ik zal dezelfde route nemen over de Esterel naar Nizza. Dat is de route die wij in 1847 hebben gevolgd, toen wij voor het eerst uit de Alpen naar Italië afdaalden. En langs diezelfde weg ben ik in 1851 naar Hyères gereden om naar sporen van mijn moeder en mijn zoon te zoeken – zonder iets te vinden.
De natuur die maar heel, heel langzaam ouder wordt, was dezelfde gebleven, het was de mens die veranderd was. En niet zonder grond. Toen ik de Maritieme Alpen voor het eerst over trok, had ik naar leven gezocht, naar genietingen... Enkele kleine wolken hadden wij achter ons gelaten, over ons geboorteland spande zich een treurig, blauw waas en voor ons uit was geen wolk te bekennen. Met mijn vijfendertig jaren voelde ik mij jong en ik leefde in een onbekommerd bewustzijn van mijn kracht.
De tweede maal was ik hier als verdoofd, als in een mist langs gereden op zoek naar lijken, naar een gezonken schip – en niet alleen achter mij joegen verschrikkelijke schaduwen voort, maar ook voor mij uit was alles duister.
En nu, deze derde keer – nu reis ik naar mijn kinderen., naar een graf – mijn wensen zijn bescheidener geworden: ik zoek wat soelaas voor mijn denken, een beetje harmonie in mijn omgeving, ik zoek rust, dit noli me tangere van vermoeidheid en ouderdom.

Hans Warren • 28 augustus 1939

• Hans Warren (1921-2001) was een Nederlandse schrijver. Zijn dagboeken zijn in vele delen gepubliceerd als 'Geheim dagboek'.

Maandag 28 augustus 1939. - Vanmiddag toen we wilden gaan zwemmen in de Schelphoek, nèt voor we het water in gingen, zei Tannetje Meulenberg aarzelend: 'Zeg?' Niemand hoorde het, of ieder deed of hij het niet hoorde. Ze vroeg nog eens: 'Zeg?' En toen nog niemand opkeek vroeg ik maar: 'Ja?'
'Betje Rottier zegt dat het mobilisatie is. 't Is "afgegeven" door de radio.
Er ontstond een hele opwinding. Sommigen geloofden het (waaronder ik zelf), anderen niet. Dadelijk wilden er een paar naar het dorp om te gaan kijken of er iets te beleven viel. Toch heeft iedereen eerst nog gezwommen, en Jacques en ik zijn met een vlotje van planken een eind de Schelde ingestoken. Een poosje later kwam Jan Mol, en die had heel wat te vertellen. Telkens liep hij naar het water, en dan kwam hij toch weer terug om een opgewonden speechje tegen ons te houden. Bijvoorbeeld, snuivend en blazend, met felle walrusoogjes: 'Ik wil wel voor het vaderland vechten, maar dan (en hij telde het af op zijn vingers) de Koninginne voorop, en Juliaoana d'r nessen, en dan al die venters van de Staten-Generaal en die dikpoken en baronnetjes!'
Iedere keer als hij wat gedebiteerd had ging er een hoeraatje op. Gekke Jan Mol om al die dingen tegen een groepje schooljongens te beweren. Hij zei ook nog: Ik zou het geweer en de beêne mè in de lucht steken!' En hij maakte daarbij ter illustratie een potsierlijke sprong in zijn zwempak. Hij had het ook aldoor over Elzas-Lotteringe. Wat hielden we Jan Mol voor de gek - hij is nu bijna tachtig.
Jan I. vertelde dat er vier bussen weg moesten met 96 of 97 soldaten uit het dorp. We waren geen ogenblik ernstig, we lachten aan één stuk door. De hele middag bleven we in het water, duikend en spelend. Ik bleef zó lang onder dat Maarten ongerust werd en naar me begon te duiken. Ik kwam precies onder hem boven en lachte me slap om zijn bezorgde gezicht. Ook zwommen we met een touw naar de wal, en dan trokken ze je vanaf de duiktoren terug door het water, dat ging fijn.

Benoîte Groult • 27 augustus 1993

• Benoîte Groult (1920-2016) was een Franse schrijfster, die grote bekendheid verwierf met Zout op mijn huid. De man die model stond voor de mannelijke hoofdpersoon was op later leeftijd lange tijd haar minnaar, en zocht haar jaarlijks op in Ierland, waar ze dan op vakantie was met haar man (die hen dan even alleen liet). Haar dagboeken van al die vakanties in Ierland zijn gepubliceerd als Journal d'Irlande, en in het Nederlands vertaald als Iers dagboek.

26 augustus
Paul [echtgenoot] is gisterochtend vertrokken, zo goed als hersteld. En gisteravond is Kurt [minnaar] aangekomen. Ik keek niet bepaald verlangend naar zijn komst uit: ik was bang dat hij afgetakeld zou zijn. Maar nee: niet afgetakeld! Dezelfde. Maar nog altijd even slecht gekleed: een te ruime, versleten spijkerbroek vol kreukels; zijn hemd dat uit de boord van zijn overhemd omhoogkruipt. Maar goed, binnenkort wordt hij drieëntachtig en iedereen schat hem tien jaar jonger.

27 augustus
Helaas: zijn hartkwaal en vooral zijn medicatie beperken hem in bed. Geen doubles meer uiteraard, maar de passie waarmee hij me aankijkt, aanraakt, lieve woordjes tegen me zegt... Als hij me niet kust, masseert hij mijn voeten, als hij me niet streelt, zalft hij me met zijn verliefde blikken. Maar de val van zijn zo vrijpostige, zo onvermoeibare en onvergetelijke roede drukt op onze relatie en ontmoedigt hem. Ten onrechte, want ik klaag niet en wil hem nog steeds. Al hoort plafonds witten of zwaar tillen ook niet meer tot de mogelijkheden!
En ik mag ook niet vergeten dat hij een levend stuk van mijn auteursrecht voor Zout op mijn huid is.

Bertus Brouwer • 26 augustus 1903

• De gevierde wiskundige Bertus Brouwer (1881-1966) onderhield lange tijd een correspondentie met de (in zijn tijd zeer geliefde) dichter C.S. Adama van Scheltema. Onderstaand fragment komt uit een brief van hem aan Adama. Uit: Droeve snaar, vriend van mij (bezorgd door D. van Dalen).

26 augustus 1903
Broeder, wat zat je daar droevig gisteravond, maar zoo zie ik je het liefst, in dat licht, waarin je mij de eerste maal verscheen. Zoo ben je ook het zuiverst jezelf, niet wanneer 't onwillig lichaam je troost doet zoeken bij inferieuren. Jij bent geen mensch om vrienden te hebben. Als ik goed en wel verhuisd ben, zal ik je 't zelfportret van Michel Angelo sturen, die had ook afgerekend met zijn eenzaamheid, en liet geen andere troost meer toe dan zelfbewondering. Daartoe zijn ook wij gerechtigd. – In de rechte keten der geslachten, waar al het heden aan de toekomst wordt geofferd, veroorlooft de natuur zich een enkele maal, zijwaarts een onvruchtbare schoone bloem voort te spruiten, buiten verband met het zich voortplantende menschdom. Zalig zoo een uitverkoorene – 't is meest een oudste zoon, die zoo wordt geofferd aan Minerva – wanneer slechts hij zich bewust is van zijn wijding, en niet bekommerd om zijn vrije ongestuurdheid bij al de krachtige blinde gestuurden in den keten. De bloem steunt niemand in het groot verband, en heeft geen andere plicht dan schoon te zijn, voldoende in zichzelf, want d'open kant strekt zich ten hemel, afgebogen aan de lijn des stams, die zich verkwikken kan aan schoonen schijn, maar de tranen binnenin ziet slechts God.

Benoîte Groult • 25 augustus 1985

• Benoîte Groult (1920-2016) was een Franse schrijfster, die grote bekendheid verwierf met Zout op mijn huid. De man die model stond voor de mannelijke hoofdpersoon was op later leeftijd lange tijd haar minnaar, en zocht haar jaarlijks op in Ierland, waar ze dan op vakantie was met haar man (die hen dan even alleen liet). Haar dagboeken van al die vakanties in Ierland zijn gepubliceerd als Journal d'Irlande, en in het Nederlands vertaald als Iers dagboek.

21 augustus
Vanochtend hebben Michèle Rossignol en Maurice Werther zich bij ons gevoegd. Als ik niet een zwak voor hem had sinds mijn studietijd, zou ik de zenuwen van hem krijgen. Bij zijn aankomst draaide hij zo'n grote drol dat de stortbak - die er een kwartier over doet om zich te vullen - hem pas na drie keer had verwerkt, ofwel na een half uur!
Hij volgt ons overal. Kurt en ik lagen in de zonnehoek, toen hij zich aankondigde met een hardnekkige hoestbui: hij wist dus dat hij stoorde. Ik heb ten slotte gezegd dat we wilden rusten. Twintig minuten later stond hij er weer.
Daarbij hoest hij zoals een kameel loeit!

23 augustus
Vanochtend veel zee-egels, overheerlijk, garnalen in overvloed, tapijtschelpen bij de vleet! Maurice is een goede visser, maar de knip heeft hij nog niet geopend. Die heeft hij trouwens ook nooit bij zich, dat is veiliger. Hij denkt goedkoper uit te zijn door een cadeau aan te bieden. Hij heeft aan Michèle voorgesteld iets te bedenken en het namens hem te gaan kopen.

24 augustus
Vanochtend twee uur gevist bij een zuidwester met kracht 5 tot 6 en drizzle. Ik had mijn waadpak aan. Een warme cocon. Michèle en Maurice liepen met laarzen vol water en doorweekte broeken. We kwamen verkleumd thuis. Maar met genoeg in de mand voor een fantastische lunch.

25 augustus
We hadden nog venusschelpen en garnalen. We veroorloofden ons een slappe vangst op een niet erg veelbelovende maar o zo mooie plek: Derrynane Beach. Na terugkomst smulden we van de restanten, met een salade van tomaat en avocado. Maurice nam drie kopjes koffie met iedere keer drie klontjes suiker erin, terwijl hij normaal gesproken nooit suiker neemt, zegt hij. Michèle wil niet geloven dat het komt doordat hij vrekkig is.
Ze heeft hem gedwongen ons vanavond mee uit eten te vragen. Hij betaalt hier immers niets. Ik wed dat hij alleen soep neemt!