Bert Voeten • 5 februari 1943

• Bert Voeten (1918-1992) was een Nederlandse schrijver en vertaler. Zijn oorlogsdagboek werd in 1946 gepubliceerd onder de titel Doortocht.

5 Februari
Alle Duitschers moeten rouwen om Stalingrad. Wij ook. Rouwen voor den vyand en zijn verslagen leger. Wij kunnen in deze dagen onze gevallen soldaten herdenken en al die „joodsch-communistische elementen", wier leven ineenzakte onder de kogels van het vuurpeloton.

8 Februari
De partisanen hebben Seyffardt terechtgesteld. Seyffardt den verrader, die de uniform van ons leger bezoedelde; die in deze uniform S.S.-vrijwilligers toesprak op het Binnenhof en hen trouw liet zweren aan Adolf Hitler.

10 Februari
Weer drie terechtstellingen: Reydon en zijn vrouw en een W.A.-man. Het waren maar enkele kogels. De Duitschers zijn royaler.

13 Februari
Mussert en zijn zwarte soldaten hebben den schrik te pakken.
„Ik heb verzocht de N.S.B. met spoed te bewapenen in hulppolitie en landwacht", verklaarde de „leider" van het Nederlandsche volk. De georganiseerde terreur krijgt er dus twee diensten bij. Met het pistool op de heup en den gummiknuppel in den achterzak zijn die wel wat mans tegen een groep weerlooze Joden. Maar het verzet zullen zij nooit kunnen breken. Dat wordt er alleen feller door.

14 Februari
Evert leeft zijn dagen met de kaarten van Rusland en Noord-Afrika. Nauwkeurig teekent hij het frontverloop aan. De beweging der roode potloodlijnen bepaalt zijn stemming. Houdt zy stil, dan is hy somber, hopeloos terneergeslagen. Gaat zij in westelijke richting voort, dan lacht hij, maakt grappen en berekent wanneer de oorlog gedaan kan zijn.
Vandaag was hij in een uitbundige stemming: Rostov en Worosjilovgrad „volgens plan" ontruimd. Met een haast kinderlijk plezier zette hij felle roode kringen om de plaatsen en duidde met pijltjes den verderen opmarsch.

Eva Braun • 4 februari 1938

• Eva Braun (1912-1945) was de vriendin van Adolf Hitler. Ze schreef een echt dagboek, waar 22 pagina's van bewaard zijn gebleven. Het onderstaande fragment komt uit het fictieve Het intieme Dagboek van Eva Braun.

Obersalzberg, [februari] 1938

Het feit dat Machek, de pédicure, niet op het vastgestelde uur te Obersalzberg aangekomen was, heeft zeer zeker de positie van [kanselier van Oostenrijk] Schussnigg tijdens de onderhandelingen betreffende Oostenrijk, in zeer hoge mate verergerd. Adolf was woedend omdat Machek er niet was en hij zich in het geheel niet op zijn gemak gevoelde in zijn laarzen, die hem verschrikkelijk veel pijn aan zijn likdoorns bezorgden. Hij was reeds 's morgens zo ontzettend slecht geluimd, dat ik het ergste vreesde. Zoals ik later hoorde zeggen, moet Schuschnigg buitengewoon slecht bejegend zijn.
Geprikkeld door de pijn die zijn eksterogen hem veroorzaakten is Adi zeer ruw en grof geweest, is in zijn drift heftig uitgevaren, ging dieper op sommige details in en heeft de zaken feitelijk sneller afgewikkeld dan eigenlijk de bedoeling was. De hoofdzaak is echter dat de affaire goed geregeld is geworden en de onderhandelingen naar wens verlopen zijn. Wat Machek betreft, hij had een auto-ongeluk gehad.

Benoîte Groult • 3 februari 1941

• Benoîte Groult (1920-2016) was een Franse schrijfster. In 1963 publiceerde ze een oorlogsdagboek, dat ze samen met haar zus Flora geschreven had: Journal à quatre mains, in het Nederlands door Nini Wielink vertaald als Dagboek voor vier handen.
In het fragment hieronder heeft ze net de bons gekregen van ene Jean.


3 FEBRUARI '41
Familie die helemaal met me meeleeft in mijn droefheid. 'Ach, kon ik hem maar voor je kopen!' zegt mama tegen me, en: 'Schat, je moet de gesprekken met je doopmoeder niet mijden. Onthoud alleen datgene waar je wat aan hebt. Ik praat veel, opdat je altijd in de veelheid een element kunt vinden waarmee je je voordeel kunt doen.' Het enige nadeel van dit soort gepraat is dat ik er tranen van in mijn ogen krijg, met alle gevolgen van dien! Er is op het ogenblik maar weinig voor nodig of ze komen te voorschijn als uit een artesische put. Hoe komt het dat mijn wilskracht geen enkele invloed kan uitoefenen op de plaats waar mijn traanklieren uitmonden? Het is vernederend om je door jezelf te laten overstromen en in je eigen wateren te verdrinken! Ik heb van Flora voor mijn verjaardag de ouverture Coriolan gekregen. Ik dobber lekker op de hartbrekende golven van deze muziek die past bij mijn gedachten. Ook tegen mij heeft Coriolan nee gezegd. Ik heb zin om op reis te gaan; het zal wel uitlopen op een abonnement op de lectuur van Gallimard.

Siet Zuyderland • 2 februari 1981

• Kunstenaar Siet Zuyderland (1942) tekende strandvondsten na, en hield daarvan een dagboek bij.

Maandag 2 februari
Vanmorgen langs het strand gelopen, richting Egmond en een deksel van een plastic kist meegenomen. Beige met kleine nopjes, ongeveer mijn werk-papierformaat (50/65 cm).
Misschien te gebruiken voor een tekening, anders wel interessant in de serie ‘locks’ om er een schilderijtje van te maken.
Gewerkt aan ‘krat iv’, de gehele dag bezig geweest met het aanbrengen van kleur en het weer uitgummen daarvan.
Aan het begin van de avond gestopt, totaal niet opgeschoten, het ziet er zo flodderig uit. Morgen maar eens van de kleurpotloden afblijven.

Dinsdag 3 februari
Vandaag gewerkt met een 2H-potlood om de vorm strakker en vloeiender te maken, weer veel uitgegumd.
Als de tekening morgen hopelijk af is, eens proberen de krat doormidden te breken, de eigenlijke vorm in deze positie is te plat.
Vanmorgen even op het strand geweest, door de storm van afgelopen nacht is het grootste deel van de door mij getekende en weer op het strand teruggeworpen vondsten verdwenen, alleen van krat iii steekt nog een puntje boven het zand uit.
's Avonds naar Amsterdam.

Woensdag 4 februari
Vandaag de 2H-potlood-tekening afgemaakt, het is wat te grijs geworden; aan het eind van de middag met groen een toon over een groot deel aangebracht. Het ziet er iets beter uit, toch ben ik er niet tevreden over, op de één of andere manier krijg ik het flodderige er niet uit.
Morgen het groen afmaken en de schaduwen met een zachter zwart dieper maken.

Edmond de Goncourt • 1 februari 1877

• Edmond de Goncourt (1822-1896), Franse schrijver, criticus en uitgever, hield samen met zijn broer Jules (1830-1870) (en na diens dood alleen) een beroemd geworden dagboek bij.

Woensdag 1 februari
Een Engelsman kwam bij Renan binnen:
‘Mijnheer Renan?’
‘Die staat hier voor u, mijnheer.’
‘Wel, mijnheer, weet u of volgens de bijbel de haas een herkauwend dier is?’
‘Om u de waarheid te zeggen, neen, mijnheer, dat weet ik niet... Maar we zullen het even nakijken.’ Renan pakte een Hebreeuwse bijbel, keek bij de Mozaïsche geboden: ‘Ge moogt geen... Ge moogt geen haas eten, want hij is herkauwend.’
‘Ja, dat is geheel juist, de bijbel zegt dat het een herkauwend dier is.’
‘Ik ben heel tevreden!’ zei de Engelsman, die erg slecht Frans sprak.
‘Ik ben geen sterrenkundige en ik ben geen geoloog! Dingen waar ik geen verstand van heb, daar blijf ik af... Ik ben bioloog. Dus, aangezien de bijbel zegt dat het een herkauwend dier is en aangezien dat een vergissing is, is de bijbel geen geopenbaard boek... Ik ben heel tevreden!’ En daarop verdween hij weer door de deur, in één klap van zijn godsdienstige overtuiging bevrijd. Typisch Engels!

Søren Kierkegaard • 31 januari 1850

• Søren Kierkegaard (1813-1855) was een Deense filosoof.

Januari 1850 — Gebed.
Wij mensen dragen het heilige slechts in broze aarden vaten. Maar U, o Heilige Geest, als U in een mens woont, dan woont U in iets, dat oneindig geringer is; U, Geest van heiligheid, woont bij onreinheid en besmetting; U, Geest van 'wijsheid, bij dwaasheid; U, Geest van waarheid, bij zelfbedrog! 0, blijf wonen! U, die niet voor Uw gemak naar een prettige kamer zoekt - die U trouwens wel tevergeefs zoudt zoeken - maar die scheppend en voortbrengend zelf Uw eigen woning maakt, o, blijf wonen! Misschien dat het eens nog zo ver komt, dat U behagen gaat scheppen in de woning die U Uzelf hebt bereid in mijn besmet, dwaas en bedriegelijk hart. Hoe meer een mens zich er aan went om overal aan deel te nemen, om overal bij te zijn, des te meer stompt zijn geest af - en des te meer geluk zal hij in deze wereld vinden. De fout van Schleiermachers dogmatiek is eigenlijk, dat het godsdienstige voor hem steeds een toestand is, die is; hij stelt alles voor als er zijnde, zoals Spinoza. Hoe de toestand wordt, in de betekenis van ontstaan en in de betekenis van zich in stand houden, daar houdt hij zich eigenlijk niet mee bezig. Daarom kan hij maar zo weinig van de dogmatiek opnemen. Elk christelijk gegeven krijgt zijn ethische bepaling door de richting van het streven. Vandaar vrees en beven, en dat 'gij zult'; vandaar ook de mogelijkheid tot ergernis enzovoorts. Dat alles interesseert Schleiermacher niet bijzonder. Hij behandelt de godsdienstigheid, zoals ze er is.

J.J. van Aken • 30 januari 1942

• Jacobus Joseph van Aken (1878-1942) was in het begin van de Tweede Wereldoorlog burgemeester van Zevenbergen. Hieronder de laatste bijdrage aan zijn dagboek, hij overleed op 31 januari.

30 januari 1942
In de afgeloopen nacht was alles rustig doch in de morgen is één en in de middaguren nog een vliegtuig gehoord. De vaste kern van de luchtbeschermingsdienst alhier en te Zevenbergschen Hoek bestaande uit 6 man, moet terug gebracht worden tot 4 man voor iedere plaats, waardoor de bewaking van de sirenes overdag vervalt. Met ingang van 9 febr. a.s. zal aldus de dienst moeten geregeld zijn. De laatste goederen van de militairen zijn heden weggehaald en de sleutels van de op het gemeentehuis ingenomen bureaux en raadzaal zijn mij heden morgen overhandigd. Nog heden is begonnen met den boel een grondige schoonmaak te geven, met ontsmetting en kunnen wij de langdurige moeilijke behuizing van een paar afdeelingen ter secretarie, die op zolder zijn gehuisvest, terug brengen.

Heden ontving ik een schrijven [van het Departement van Binnenlandsche Zaken] alsvolgt:

[...] In overleg met den commissaris-generaal voor de openbare veiligheid en verder verwijzing naar diens in de pers gepubliceerde verordening dd. 17 september 1941 inzake het gebruik van de namen van levende leden van het Huis van Oranje-Nassau bepaal ik, dat straten, pleinen, parken en waterwegen, alsmede publiek-rechtelijke lichamen, privaat rechtelijke lichamen waarbij een publiek rechtelijk lichaam betrokken is, of instellingen die tot openbare doeleinden dienen scholen, ziekenhuizen, tehuizen, tehuizen voor ouden van dagen, enz) bij welker benaming gebruik is gemaakt van de namen van levende leden van het Koningshuis, een anderen naam zullen krijgen. De volgende namen mogen bij de aanduidingen niet meer worden gebruikt:
a) Wilhelmina of Koningin Wilhelmina
b) Juliana of Prinses Juliana
c) Beatrix of Prinses Beatrix
d) Irene of Prinses Irene
e) Bernhard zur Lippe Biesterfeld of Prins Bernhard of Bernhard.
Dit besluit moet terstond ten uitvoer worden gebracht.
[...]

Naar aanleiding van het vorenstaande van welks uitvoering, hoe ingaarne ook, ik verantwoordelijk heb ik besloten de twee straten in de kom van Zevenbergen die naar levende leden van ons Koninklijk Huis zijngenaamd, andere namen te geven, en wel:
De Koningin Wilhelminastraat te noemen Kazernestraat, omdat daar de marechausseekazerne is gelegen en de Prinses Julianastraat te noemen ‘Parkstraat’ zijnde deze straat geheel langs het park gelegen en heb ik deze naamsverandering, als voorgeschreven ter goedkeuring doorgezonden aan den Commissaris der Provincie te ‘s-Hertogenbosch.