Thomas Mann -- 1 september 1934

• Thomas Mann (1875-1955) was een Duitse schrijver. Hij hield zijn leven lang een dagboek bij. Gedeeltes daaruit zijn in het Nederlands vertaald in Dagboeken 1918-1939.

Zaterdag 1 september 1934 (Küsnacht] [...] Op de thee dr. Knoche uit München en vrouw. Interessant gesprek over de toestand in Duitsland. Het maakte indruk op mij dat O. Spengler, die stellig niet dom is en contacten heeft met de grootindustrie, de ineenstorting van het regime in loop van deze winter voorzegt. Spengler was enige tijd geleden ad audiendum verbum bij Hitler. Hij was ook bij Mussolini geweest en vergeleek. De Italiaan ontvangt, zegt staande een paar vriendelijke woorden, noodt vervolgens te gaan zitten en zegt: 'Vertelt u eens! U kunt Duits spreken!* (Hij is Triëster.) Hitler laat zijn bezoeker, toch nog altijd een man als Spengler, in het geheel niet aan het woord komen, maar praat zelf een uur lang zonder onderbreking voort. Daarbij heeft men het gevoel te moeten zeggen: 'Het is goed, jongeman, maar ga nu maar even je chef halen!' - Spengler vertelt: Hitler oefent over de zijnen voornamelijk macht uit door zelfmoorddreigementen: Ik maak me van kant!' (Bij voorbeeld naar aanleiding van de wet Op het verenigen van de hhogste functies.) Hij krijst en rolt over de grond. Op 30 juni verkeerde hij in een desolate toestand; om hem zo ver op de been te krijgen dat hij naar Wiessee kon, heeft men (in het Braune Haus) in ruime mate alcohol en andere stimulantia te hulp moeten roepen. Kortom, een zwaar hysterisch wijf, zeer geneigd tot de meest subalterne wraakzucht (zie het geval Dorothy Thompson en moord. [...]


Vertaling: Hans Hom

Carel de Vos van Steenwijk -- 31 augustus 1783

• Carel de Vos van Steenwijk (1759-1830) was een Nederlands staatsman. In 1783-1784 maakte hij een reis door Amerika. Het journaal daarvan is uitgegeven onder de titel Een grand tour naar de nieuwe republiek.

Zondag den 31 Aug[us]t[us] [1783]
Was de wind niet voordelig. De lugt was nog rondom met donderbuijen bezet, dog het weder kwam niet nabij en tegen den avond begon het te bedaren. Wij vingen dien dag een visch die men brader noemt. Deze visch is droog en niet zeer fijn van visch. Deze was niet zeer groot, zal ongeveer derdehalf voet lang geweest zijn. Wij zagen gedurig vliegende visschen, die zomtijds wel op 't schip nedervallen. Bij ons waren er tot nog toe geene geweest. De volgende dag

Maandag den 1 September [1783]
was de wind als de vorige dag. 's Morgens zagen wij een haaij swemmen agter ons schip, alwaar de haaijen zig altijd ophouden, daar integendeel de braders altijd bij de voorsteven swommen. Deze haaij wierd met een stuk spek gelokt en aandstonds gevangen. Deze was niet groot, zal ongeveer 4 voeten lang geweest zijn en wierd geschat bij de 200 k[ilo] zwaar te zijn. Men maakt van deze visch zeer goede traan en kan uijt dien hoofde niet zeer smakelijk zijn. Men zegt evenwel dat met limonen, zoals de schilpadden (welke visschen wij ook van tijd tot tijd gezien hebben), men ze eetbaar maken kan. Deze wierd ook door 't scheepsvolk gebruijkt. Her vel van deze visch is donkerbruijn en zeer taaij. Men maakt er scheden van messen van. Het is verder een lelijke visch, heeft oogen prezies midden in het hooft, 't welk hem wel te pas komt als hij eenige buijt wil krijgen, alzo hij dan op zijn rug leggen moet om die te vatten, terwijl hij zijn mond van onderen bij zijn buijk heeft. De mond is zeer wijd en heeft zeer scherpe tanden, bijna als de gedaante van vijlen. Bij deze visch is nog te observeren dat omtrent dezelve altijd eenige kleijne visschjes zwemmen, die mogelijk aan de buijt door hem gemaakt participeeren en die men lootsmannetjes noemt. Deze had er ook twee of drie bij zig. Bij zommige zeelieden word 't zien van deze visch gehouden als een ophanden zijnde storm, welke prognosticatie niet altijd bewaarheijd word.

Ernesto Che Guevara -- 30 augustus 1967

• Ernesto Guevara (1928-1967) hield tijdens de laatste elf maanden van zijn leven een dagboek bij. Het is in het Nederlands gepubliceerd als Boliviaans dagboek.

30 augustus
De situatie begon echt beangstigend te worden. De macheteros [de mannen die met een kapmes een pad door de begroeiing baanden] vielen geregeld flauw. Miguel en Darío hebben hun eigen urine gedronken en El Chino heeft het ook geprobeerd, met de nare gevolgen van diarree en kramp. Urbano, Benigno en Julio zijn in een kloof afgedaald en hebben water gevonden. Ze waarschuwden dat de muilezels niet naar beneden konden en ik heb besloten bij El Ńato te blijven. Maar Inti kwam nog een keer naar boven met watre. Wij zijn hier met ons drieën gebleven en hebben het vlees van de merrie opgegeten. De radio was beneden, dus we hebben geen nieuws gehoord.
Hoogte 1200 meter.

Ronald Hugh Waldron Rose -- 28 augustus 1914

• Ronald Hugh Waldron Rose was militair in het Britse leger dat in 1914 in Frankrijk vocht. Hij hield in die tijd een dagboek bij.

28 Aug
Sleep is broken, however, the ground is soft, some horses draw their pegs and stampede, there is a painful wailing from a poor fellow, who has had his face crushed in, others are injured. Order is restored, and I sleep a little. About 4-30 we get up, to stand to arms. We are to relieve the outposts, and then act as rear guard. All bridges over canal have been blown up, excepting the one we cross to take up our position. We march out over a mile, to a flank, but nothing happens.
We get news that our efforts at Le Cateau have been successful. The French caught some Germans in the flank, it was our trying role to draw them 60 miles South, and then hold them. So we go on our long march rejoicing. No need to blow up the bridge. We tell inhabitants the good news as we pass, After breakfast we march on slowly. A long halt in the middle of the day, unfortunately not near water. I take turns at riding a stray horse, the most sore-footed of the men are lifted on the carts. Several of the officers have stray mounts, which they ride in turn. As the day closes in it gets very stuffy, and we cannot prevent the men from packing up 10 abreast. At last we reach Noyon, 9-30 p.m., but alas! It is another nightmare. The administrative arrangements seem to be of the worst. We wait, and wait. Columns of Artillery, infantry and cavalry, all mixed up in the same road, gradually crowd forward with interminable halts. The wretched man on foot has but a poor chance. Newman who has a wonderful nose for drink disappears for some minutes and then returns with two bottle of wine.
At last we get to our bivouac (Pontoise), and are rejoiced to find tea and soup awaiting us, and best of all, Wood [Hon Lieut George Wood, Quartermaster], who was thought to be killed, has turned up with the bulk of our kits. Last - but not least - we have a mail. Lee very happy.

29 Aug
A day of rest, but as the day goes on we hear continual firing. In Noyon the town is being evacuated, and the bridge at Pont L'Eveque prepared for demolition. Lee and I go in to Noyon but can get nothing. As we pass the station we see a captured German officer, who seemed very calm. Il a encore l'air d'un trognon! ["He looked totally dejected"] He is under an English guard, which is as well for him. As the afternoon progresses, a feeling of strain seems to envelop everyone. What is happening? Why have the guns stopped? Oppressive heat. Our long retreat is having an effect on our nerves. Rumours of all sorts begin to float about. We realise the rottenness of the administrative arrangements. We hear we are to entrench, then about 6-30 p.m. the order comes to move, but only about five miles to go into billets. I am sent on to arrange the billets at L'Aigle. Get there about 9 to find 1,000 odd men are billeted in squalid village of fifty inhabitants. I do what I can, however, the regiment does not turn up. Apparently the roads are hopelessly congested. The A & S H eventually do, but no sign of ours.

William J. Hayman -- 27 augustus 1914

• Uit: Diary of William J Hayman, boy soldier

Foucaucourt-en-Santerre. Wed. 26th Aug.1914.
Up at dawn – the usual breakfast. and we swing out from the Cornfield and move off. The horses are very sore, they have not yet learnt to lean on their collars which rub great raw red patches on their shoulders. They are not used to this kind of work. Their galls are smothered with flies.
My own horse has a red patch under the saddle blanked and I walk a great deal to ease him. Refugees are streaming alongside us again to day and our progress is slow.
Our shoeing Smiths cursing and sweating are busy at each hourly halt and are finding it an impossible task to cope with the loose and missing horse shoes. Many horses are sick – some with strangles – (a large yellow mucus outbreak in the neck.) They are taken to the nearest ditch – they know something is going to happen and won’t stand still – a revolver is pointed at their forehead – a loud bang and a large bloody hole appears - a huge bump as the carcass falls in the ditch – with the hope that it will be buried by someone. If not it will swell to enormous size and become a seething mass of maggots and smell to high heaven! They do not want any horses to fall into German hands. I am feeling hungry.
The weather is changing, and the long straight elm tree lined road to Amiens seems endless (20 miles) from one rise to the next it never varies. We pass through Ville Bretonneux - there are good views over the Countryside. I am humming ‘Marching through Georgia” to keep myself cheerful. It is beginning to rain as we enter the city of Amiens. The advanced British Base. (we had marched 36 KM = 22 miles this day) We cross the city with its beautiful cathedral and turn into the racecourse on the far West side. The place is full of troops. It is early evening and everywhere there is great bustle, and confusion. All the base stores are being put onto South going trains and we have a hard job to get supplies. We need a great deal of hay for the horses. We hear that the Germans are Beyond Bapaume and St-Quentin? and that their Cavalry could be here soon. There are plenty of rumours but everybody is feeling too tired to worry much about them. I am hungry. We have three meals a day – at dawn – at midday and at dusk. It is not enough for me.

Amiens. Thursday 27th Aug.1914.
Up before dawn. The horses are wet through including the saddles. It is still raining but it cannot make us any wetter. Miserable – and we wait for 3 hours – leaving in pouring rain at 8 a.m. On the march all day going South West. We go down into a valley and pass through Poix and arrive at the village of Eplessier at dusk and pull into a large orchard. (we had covered 31 KM = 19 miles)

Eplessier. Fri. 28th Aug.1914.
Up at 3.30 am with sudden orders to move. It is very difficult to see in the dark. We get the horses ready and pull out after much trouble and move off without breakfast – but the weather is improving and we are passing lovely apple orchards and golden cornfields. I am thankful for some apples – but they are not too sweet. At midday we pass down the valley of the River Breie and on into Aumale. It is beautiful Country. We arrive this evening at the village Of Mortemer feeling tired. (29 KM = 18 miles this day) slept in a field.

Mortemer. Sat. 29th. Aug. 1914.
Up at dawn and moved off riding and walking alternately all day. Passed through Neufchatel-en-Bray and La Boissiere till we reach the level crossing where we camp in a field nearby. (31 ½ KM = 20 miles) The cooks prepare our tea in a camp kettle (called a dixie). When the water has boiled, on a wood fire, they put in a tea bag. We then dip our cans into it. No milk. 2 hard biscuits and ½ tin of bully beef Fray Bentos from the Argentine. Water from the water cart (and now with an apple from an orchard of a mangle- wurgle from a field.)

Georg Heym -- 26 augustus 1907

• Georg Heym (1887-1912) was een Duitse schrijver. Dagboekfragmenten van hem zijn te lezen bij Gutenberg.

26.VIII.07. "Um beständig lebhaft zu träumen, bedarf es nichts mehr, als einige seiner Träume niederzuschreiben", sagte ein Weiser. Gut, da es mein Wunsch ist, oft zu träumen, befolge ich den Rat.
eodem die Wir hatten ein unnennbares Verbrechen begangen. Nur ein tiefes Grauen war in uns geblieben, aber die Tat selbst war vergessen und so sehr ich mich quälte, ich konnte mich nicht erinnern. Nun saßen wir in der Folterkammer. Einem Gefährten spannte der Henker den Arm in einen Schraubstock und zerbrach ihn. Er ließ es willenlos geschehen. Der Henker sah furchtbar aus. Er war modern angezogen und hatte einen medizinischen weißen Mantel über seinen schwarzen Beinkleidern. Sein Gesicht war ganz ausdruckslos, fast gutmütig. Und das eben erschien mir so furchtbar. Dann verband er den Willenlosen, der ruhig fortging.
Mir und dem dritten Gefährten sollte ein Auge ausgestochen werden. Ich winkte ihm, er sollte mit mir fliehen, da die Tür auf die Landstraße hinaus offen stand. Aber er achtete nicht darauf. Er setzte sich ruhig nieder.
Der Henker trat vor ihn und bohrte ihm eine vielleicht 4 cm lange kleine Holzrolle, an der vorn ein kleiner scharfer Korkzieher angebracht war, in den Tränensack des linken Auges und drehte den Korkzieher immer tiefer in das Auge. Dann zog er ihn heraus. Nach einer Weile quoll Wasser hervor, das Auge lief aus. Ich entfloh. Als ich die Landstraße entlang eilen wollte, trat der Geblendete in die Tür. Seine Augenhöhle war schwarz. Er wischte sie sich mit dem Taschentuch aus. Mich befiel eine ungeheure bodenlose Traurigkeit und ich entfloh, und wußte nicht, wohin.
Ich erwachte.

Meriwether Lewis & William Clark -- 25 augustus 1805

• Meriwether Lewis (1774-1809) en William Clark (1770-1838) voerden van 1804-1806 een verkenningstocht uit in het zogeheten Louisiana Territory, van de Midwest tot aan de kust van de Grote Oceaan. Ze beschreven hun bevindingen nauwgezet in hun Journals.

[Lewis] Sunday August 25th 1805. [...] Capt. Clark set out early this morning and continued his rout to the indian camp at the entrance of fish Creek; here he halted about an hour; the indians gave himself and party some boiled salmon and burries [WC?: tho' not half Sufficient &c]. these people appeared extreemly hospitable tho' poor and dirty in the extreem. he still pursued the track up the river by which he had decended and in the evening arrived at the bluff on the river where he had encamped on the 21st Inst. it was late in the evening before he reached this place. [4] they formed their camp, and Capt. C. sent them in different directions to hunt and fish. some little time after they halted a party of Indians passed by on their way down the river, consisting of a man a woman and several boys; from these people the guide obtained 2 salmon which together with some small fish they caught and a beaver which Shannon killed furnished them with a plentifull supper. the pine grows pretty abundantly high up on the sides of the mountains on the opposite side of the river. one of the hunters saw a large herd of Elk on the opposite side of the river in the edge of the timbered land.— Winsor was taken very sick today and detained Capt C. very much on his march. three hunters whom he had sent on before him this morning joined him in the evening having killed nothing; they saw only one deer.

[Clark] Sunday August 25th 1805. Set out verry early and halted one hour at the Indian Camp, they were kind gave us all a little boiled Sammon & dried buries to eate, abt. half as much as I could eate, those people are kind with what they have but excessive pore & Durtey.— we proceeded on over the mountains we had before passed to the Bluff we Encamped at on the 21s instant where we arrived late and turned out to hunt & fish, Cought Several Small fish, a party of Squars & one man with Several boys going down to guathe berries below, my guide got two Sammon from this party [(]which made about half a Supper for the party), after Dark Shannon came in with a beaver which the Party suped on Sumptiously— one man verry Sick to day which detained us verry much I had three hunters out all day, they saw one Deer, killed nothing. one of the Party Saw 9 Elk on a Mountain to our right assending, amongst the Pine timber which is thick on that side